Większość ogrodników zna irysy w formie kłączowej – te wysokie, bródkowe, które królują na rabatach w maju i czerwcu. Tymczasem istnieje inna, mniej znana, grupa – irysy cebulowe. Są wcześniejsze, bardziej delikatne, a do tego wyjątkowo łatwe w uprawie. Wystarczy odrobina słońca, przepuszczalne podłoże i przestrzeganie kilku zasad, aby kwitły co roku bez rozczarowań.
Artykuł sponsorowanyCzym są irysy cebulowe?
W przeciwieństwie do popularnych kosaćców bródkowych irysy nie wytwarzają kłączy, tylko małe cebulki pokryte cienką, siateczkowatą łuską. To dzięki nim roślina może zimować w glebie, a wczesną wiosną błyskawicznie ruszyć z kwitnieniem. Irysy cebulowe pochodzą głównie z Azji Środkowej i Kaukazu, dlatego świetnie znoszą chłody i wiosenne przymrozki. Większość z nich kwitnie już od marca do kwietnia, często razem z krokusami i przebiśniegami. Ich kwiaty są mniejsze niż u odmian bródkowych, ale finezyjne – często z kontrastowymi żyłkami, żółtymi bródkami i słodkim zapachem.
Najciekawsze gatunki i odmiany irysów cebulowych
Najpopularniejszy wśród irysów cebulowych jest kosaciec żyłkowany, który dorasta do ok. 20 cm, kwitnie wczesną wiosną i ma głęboko fioletowe kwiaty z żółtym rysunkiem na dolnych płatkach. Odmiana ‘Harmony’ to klasyka – niewymagająca, odporna i efektowna nawet w donicach. Jeżeli masz mniejszą rabatkę, możesz rozważyć posadzenie irysów Danforda, które są niskie (zaledwie 15 cm wysokości), ale bardzo dekoracyjne. Kwiaty są intensywnie żółte z ciemniejszymi prążkami i kwitną razem z przebiśniegami.
Wyższy i bardziej rozłożysty jest irys bucharski, który osiąga nawet 40 cm. Jego białe i żółte kwiaty z brązowymi plamkami wydzielają przyjemny zapach. To idealny gatunek do słonecznych rabat – jest trwały, odporny i kwitnie niezawodnie co roku. A jeśli zależy Ci na prawdziwej petardzie, irys wspaniały, dorastający do 60 cm, będzie idealnym wyborem. Oczywiście pamiętaj, aby zaopatrywać się w sadzonki wyłącznie u zaufanego producenta, np. na stronie https://cebule-kwiatowe.pl/cebulki-irysow-kosaccow/.
Gdzie i jak sadzić irysy cebulowe?
Irysy cebulowe lubią pełne słońce i glebę lekką, przepuszczalną, najlepiej piaszczysto-gliniastą. Zdecydowanie nie tolerują stojącej wody – wtedy cebule szybko gniją. Przed sadzeniem warto więc spulchnić ziemię i dodać warstwę piasku lub żwiru, która posłuży za drenaż.
Sadzenie najlepiej zaplanować od połowy września do końca października.
- Gatunki niskie irysów cebulowych (np. reticulata, danfordiae) posadź co 5-10 cm.
- Gatunki wyższe irysów cebulowych (holenderskie, bucharskie) – co 15-20 cm.
- Głębokość sadzenia to zwykle 5-10 cm – im większa cebula, tym głębiej.
Przed wsadzeniem dobrze jest zaprawić cebule środkiem grzybobójczym (np. Topsinem 0,5%). Ograniczy to ryzyko zgnilizny, która u irysów cebulowych potrafi zniszczyć całą kępę.
Jak pielęgnować irysy cebulowe?
W czasie wzrostu i kwitnienia warto podlewać umiarkowanie, zwłaszcza w suchą wiosnę. Po przekwitnięciu podlewanie ogranicz, aż liście całkowicie zaschną. Raz do roku można zasilić rośliny nawozem bogatym w fosfor i potas, który wspiera kwitnienie i rozwój cebul. Nie stosuj świeżego obornika ani zbyt dużych dawek azotu – irysy tego nie lubią. Na zimę rabaty dobrze jest przykryć cienką warstwą kory, torfu lub igliwia, szczególnie w chłodniejszych regionach kraju. Cebule pozostają w glebie przez kilka sezonów, ale co 3-4 lata warto je wykopać latem (gdy liście całkowicie zaschną), przesuszyć i posadzić ponownie w nowym miejscu.
Jeśli raz je posadzisz, trudno będzie wyobrazić sobie wiosnę bez tych małych, ale uroczych roślin.