Królewskie ogrody kryją znacznie więcej niż tylko estetyczne walory – są domem dla prawdziwych rekordów świata roślin. Od najstarszych drzew po najdziwniejsze kwiaty, ogrody królewskie to skarbnica botanicznych cudów. Odkryjmy razem niezwykłe okazy, które pobiły Księgę Rekordów Guinnessa!
Największa kolekcja żywych roślin
Ogrody Botaniczne Kew w Londynie mogą pochwalić się tytułem największej kolekcji żywych roślin na świecie. To prawdziwy raj dla miłośników botaniki i rekordów.
- W 2019 roku Kew Gardens zdobyły oficjalny tytuł Guinnessa za posiadanie 16 900 unikalnych gatunków roślin na terenie jednego ogrodu botanicznego.
- Jeśli doliczyć do tego podgatunki i odmiany, liczba ta wzrasta do imponujących 21 843 taksonów.
Kew Gardens to nie tylko piękny ogród, ale przede wszystkim ośrodek badawczy o światowej renomie. Naukowcy wykorzystują zgromadzone tu rośliny do poszukiwania innowacyjnych rozwiązań globalnych problemów, takich jak bezpieczeństwo żywnościowe czy utrata bioróżnorodności. Bogactwo gatunków sprawia, że Kew Gardens są prawdziwym skarbcem dla badaczy z całego świata.
Najwyższy i najbardziej śmierdzący kwiat
Titan arum, znany również jako „kwiat trupa”, to prawdziwa gwiazda królewskich ogrodów. Ten prehistoryczny olbrzym bije rekordy zarówno pod względem wysokości, jak i… nieprzyjemnego zapachu.
- W 2018 roku okaz titan arum w Kew Gardens osiągnął wysokość 3 metrów, potwierdzając tytuł najwyższego kwiatu na świecie.
- Zapach rozkładającego się mięsa, który wydziela kwiat, może być wyczuwalny nawet z odległości 800 metrów!
Dlaczego titan arum tak śmierdzi? To sprytna strategia przyciągania zapylaczy, które żywią się padliną. Kwiat kwitnie zaledwie przez 2-3 dni, więc musi zrobić wszystko, by zwabić owady w tym krótkim czasie. Dla odwiedzających to niepowtarzalna okazja, by na własne oczy (i nosy!) doświadczyć tego botanicznego cudu natury.
Najdłuższa pułapka roślinna
Za kulisami Kew Gardens, w tropikalnej szkółce, kryje się kolejny rekordzista – dzbanecznik Nepenthes truncata. Ta niezwykła roślina owadożerna pobiła rekord długości swojej pułapki.
- W 2020 roku okaz Nepenthes truncata w Kew Gardens wyhodował dzbanek o długości 43 cm od podstawy do wieczka.
- Dzbaneczniki wykorzystują swoje pułapki nie tylko do łapania owadów, ale także… do zbierania ich odchodów!
Dzbaneczniki to prawdziwe cuda ewolucji. Ich dzbanki wydzielają nektar, który przyciąga owady. Co ciekawe, nektar ten działa jak łagodny środek przeczyszczający. Kiedy owad się pożywia, mimowolnie „załatwia się” do dzbanka, dostarczając roślinie cennych składników odżywczych. To niezwykły przykład, jak rośliny potrafią przystosować się do życia nawet w najbardziej wymagających środowiskach.
Najstarszy okaz w doniczce
Ogrody Kew mogą pochwalić się nie tylko rekordami wielkości, ale także długowieczności. Najstarszym okazem w ich kolekcji jest cykas olbrzymi (Encephalartos altensteinii), który rośnie w słynnej Palmiarni.
- Cykas został przywieziony do Kew z Południowej Afryki w 1775 roku.
- Po ponad 240 latach życia w Kew, roślina waży ponad tonę i mierzy ponad 4 metry wysokości.
Cykasy często nazywane są „żywymi skamieniałościami”, ponieważ istnieją na Ziemi od czasów dinozaurów. Okaz z Kew Gardens jest żywym świadkiem historii – był już dorosłą rośliną, gdy Stany Zjednoczone ogłaszały niepodległość! Przesadzenie tak cennego i masywnego okazu w 2019 roku wymagało pracy aż dziewięciu ogrodników.
Najmniejsza lilia wodna
Wśród gigantycznych okazów w Kew Gardens kryje się też maleńki rekordzista. W Oranżerii Księżnej Walii można podziwiać najmniejszą lilię wodną na świecie – Nymphaea thermarum.
- Liście tej miniaturowej lilii są mniejsze niż moneta 50-pensowa.
- Gatunek ten wymarł w naturze, ale Kew Gardens udało się uratować go przed całkowitym wyginięciem.
Historia Nymphaea thermarum to fascynujący przykład pracy botaników nad ochroną zagrożonych gatunków. Roślina ta występowała naturalnie tylko w jednym miejscu na świecie – w gorących źródłach w Rwandzie. Gdy źródła te wyschły z powodu działalności człowieka, gatunek wyginął w naturze. Na szczęście naukowcom z Kew udało się rozszyfrować tajemnicę jej rozmnażania i dziś w ogrodach rośnie ponad 50 okazów tej unikatowej rośliny.
Największe liście
Ogrody królewskie to nie tylko rekordy pojedynczych okazów, ale także całych gatunków. Wiktoria amazońska (Victoria amazonica) to niekwestionowana królowa wśród lilii wodnych, słynąca z gigantycznych liści.
- Liście wiktorii amazońskiej mogą osiągać średnicę nawet 3 metrów.
- W przeszłości liście te były na tyle wytrzymałe, że mogły utrzymać ciężar dziecka!
Wiktoria amazońska to nie tylko botaniczna ciekawostka, ale także inspiracja dla architektów. Struktura jej liści, z charakterystycznym użebrowaniem na spodzie, zainspirowała Josepha Paxtona do zaprojektowania słynnego Kryształowego Pałacu na Wielką Wystawę w Londynie w 1851 roku. To doskonały przykład, jak natura może inspirować ludzką kreatywność i innowacje.
Najstarsze drzewa
Królewskie ogrody to nie tylko miejsce dla egzotycznych roślin, ale także dom dla wiekowych drzew o ogromnym znaczeniu historycznym i przyrodniczym. Richmond Park, jeden z królewskich parków Londynu, słynie z kolekcji pradawnych dębów.
- Najstarsze dęby w Richmond Park mają około 750 lat.
- Park jest domem dla ponad 1300 weteranów drzew, z czego około 320 to okazy pradawne.
Stare dęby to nie tylko piękne elementy krajobrazu, ale przede wszystkim bezcenne ekosystemy. Ich pnie i konary pełne są dziupli i martwego drewna, które stanowią siedlisko dla rzadkich gatunków owadów, grzybów i porostów. Niektóre z tych gatunków mogą żyć tylko w drzewach, które rosną nieprzerwanie od setek lat. Dlatego ochrona starych drzew w królewskich parkach ma kluczowe znaczenie dla zachowania bioróżnorodności.
Najgrubsze drzewo
Choć nie zawsze najstarsze, niektóre drzewa w królewskich ogrodach imponują swoimi rozmiarami. W Ogrodach Łazienkowskich w Warszawie rośnie topola biała o rekordowym obwodzie.
- Obwód pnia tej topoli wynosi aż 730 centymetrów.
- Drzewo ma nieregularną, rozłożystą koronę, która była zabezpieczana już w latach 50. XX wieku.
Topole to drzewa, które potrafią rosnąć niezwykle szybko, co tłumaczy ich imponujące rozmiary. Jednak szybki wzrost często idzie w parze z krótszą żywotnością. Dlatego tak ważna jest odpowiednia pielęgnacja i zabezpieczanie starych okazów, by mogły jak najdłużej cieszyć oko odwiedzających i stanowić dom dla licznych gatunków zwierząt.
Najbardziej kolorowa kompozycja
Królewskie ogrody to nie tylko pojedyncze rekordy, ale także mistrzowskie kompozycje roślinne. Ogrody Łazienkowskie słyną z niezwykłych zestawień kolorystycznych, które zmieniają się wraz z porami roku.
- Jesienią uwagę przyciągają buki pospolite, których liście przybierają intensywnie żółtą barwę.
- Obok nich rosną ciemne iglaki i jarzębiny obsypane czerwonymi owocami, tworząc malowniczy kontrast.
Szczególnie efektowny jest buk pospolity w odmianie purpurowej (Fagus sylvatica 'Atropunicea’), którego liście utrzymują intensywnie czerwoną barwę przez niemal cały sezon wegetacyjny. W połączeniu z klasycystyczną architekturą Pałacu na Wyspie tworzy on niezapomniany widok, który przyciąga rzesze fotografów i malarzy.
Najbardziej egzotyczna kolekcja
Królewskie ogrody to nie tylko miejsce dla rodzimych gatunków, ale także dom dla roślin z najodleglejszych zakątków świata. Ogrody Kew szczycą się jedną z najbogatszych kolekcji roślin egzotycznych.
- W szklarniach Kew Gardens rośnie ponad 3000 gatunków storczyków.
- Kolekcja palm obejmuje ponad 500 gatunków, w tym wiele zagrożonych wyginięciem.
Jednym z najbardziej niezwykłych okazów jest welwiczia przedziwna (Welwitschia mirabilis) – roślina endemiczna dla pustyni Namib w Afryce. Welwiczia ma tylko dwa liście, które rosną przez całe jej życie, mogące trwać nawet 1000 lat! W naturze welwiczie są zagrożone wyginięciem, dlatego ich uprawa w ogrodach botanicznych ma ogromne znaczenie dla zachowania gatunku.
Najbardziej użyteczna kolekcja
Królewskie ogrody to nie tylko miejsce kontemplacji piękna natury, ale także ważne ośrodki badawcze. Kew Gardens posiada jedną z największych na świecie kolekcji roślin użytkowych.
- W ogrodach ekonomicznych Kew rośnie ponad 1500 gatunków roślin wykorzystywanych przez człowieka.
- Kolekcja obejmuje rośliny lecznicze, włókniste, barwierskie i wiele innych.
Szczególnie cenna jest kolekcja roślin leczniczych, która obejmuje gatunki wykorzystywane zarówno w medycynie tradycyjnej, jak i nowoczesnej farmakologii. Badania prowadzone w Kew Gardens przyczyniły się do odkrycia wielu cennych substancji o potencjale leczniczym. To doskonały przykład, jak ochrona bioróżnorodności może iść w parze z rozwojem nauki i medycyny.