Pięciornik krzewiasty odmiany dzieli przede wszystkim kolor kwiatów – biały, żółty, pomarańczowy, różowy albo czerwony – a od koloru zależy też, na jakim stanowisku krzew wybarwi się najlepiej. Żółte i białe kwiaty nabierają intensywności w pełnym słońcu, pomarańczowe i różowe wolą lekki półcień. Do tego dochodzi wysokość, od dziesięciu centymetrów u form ścielących po metr u odmian wyprostowanych. Wybór konkretnej odmiany rozstrzyga więc nie tylko barwa, ale i miejsce, jakie krzew ma zająć w rabacie.
Jakie kolory kwiatów ma pięciornik krzewiasty?
Kwiaty pięciornika krzewiastego mają jedną z pięciu barw: białą, żółtą, pomarańczową, różową albo czerwoną. Gatunek liczy około 130 odmian, a najbardziej rozpowszechnione są te kwitnące na żółto. Botanicznie jest to Potentilla fruticosa, w nowszych ujęciach Dasiphora fruticosa – krzew z rodziny różowatych.
Kolor nie wpływa na wymagania. Uprawa pięciornika krzewiastego udaje się na glebie przepuszczalnej i żyznej, o odczynie od lekko kwaśnego do obojętnego. W podłożu o dużej zawartości wapnia krzew rośnie źle, niezależnie od odmiany.
Wysokość waha się od 10 cm u form ścielących do metra, sporadycznie do 1,5 m, przy rozpiętości dochodzącej do 1,5 m. Pokrój bywa kulisty, rozłożysty albo płożący i to on rozstrzyga, ile miejsca krzew zajmie w rabacie.
Kwitnienie rusza w maju lub czerwcu i trwa do października. Pojedynczy kwiat ma zwykle 2-4,5 cm średnicy, a odmiany wielkokwiatowe, takie jak Goldstar czy Pink Beauty, dochodzą do 5 cm. Pięć miesięcy kwitnienia to około 150 dni z kwiatem w rabacie.
Barwa wiąże się ze stanowiskiem. Żółte i białe kwiaty wybarwiają się najintensywniej w pełnym słońcu, pomarańczowe i różowe ładniej wypadają w lekkim półcieniu niż na pełnym świetle.
Na typowej rabacie o powierzchni 3-4 m² zmieszczą się cztery, najwyżej pięć krzewów sadzonych co 80-100 cm. Rozbicie tej liczby na dwie kontrastowe barwy, na przykład dwa białe Abbotswood i trzy czerwone Red Ace, daje układ czytelny z kilkunastu metrów, czego jednolity kolor nie zapewnia. To wartości typowe – wynik przesuwa docelowa rozpiętość odmiany, bo krzew szeroki na 120 cm wymaga większych odstępów niż ten o rozpiętości 60 cm.
Biały pięciornik krzewiasty
’Abbotswood’ dorasta do 100 cm wysokości przy 120 cm szerokości i ma wyprostowany, gęsty pokrój. Czysto białe kwiaty osiągają 3-4 cm średnicy, więc są o 1-2 cm większe od typowego kwiatu gatunku.
- wysokość – do 100 cm, co stawia odmianę w grupie najwyższych pięciorników
- szerokość – do 120 cm, czyli pojedynczy krzew zajmuje z grubsza 1,4 m² rabaty
- średnica kwiatu – 3-4 cm, przy 2-3 cm u przeciętnej odmiany
Biel najdłużej zachowuje czystą barwę w pełnym słońcu. W półcieniu krzew zawiązuje mniej pąków, a pędy wyciągają się w stronę światła i tracą zwartość.
Kwiaty rozwijają się na pędach tegorocznych, dlatego cięcie pięciornika krzewiastego przed ruszeniem wegetacji zwiększa liczbę pąków w sezonie. Bez tego zabiegu wyprostowane odmiany po kilku latach ogałacają się w dolnej części krzewu.
Żółte odmiany pięciornika krzewiastego
Żółty jest kolorem najbardziej rozpowszechnionym w uprawie pięciornika krzewiastego. W tej grupie mieści się też największa rozpiętość wysokości – od 50 cm u form ścielących do 130 cm u odmian zwartych. Wszystkie wybarwiają się najintensywniej na stanowisku w pełnym słońcu.
Goldfinger
’Goldfinger’ ma okrągły, zwarty pokrój i dorasta do 100-130 cm wysokości. Rozbieżność w opisach wynika z warunków uprawy i wieku krzewu, dlatego bezpieczniej planować miejsce na górną wartość. Kwiaty są złocistożółte, liście wąskie, a szerokość krzewu niewiele większa od jego wysokości.
- wysokość – 100-130 cm, w zależności od żyzności podłoża
- pokrój – okrągły i zwarty, utrzymujący kształt bez cięcia formującego
- barwa kwiatów – złocistożółta, najintensywniejsza w pełnym słońcu
Goldteppich
’Goldteppich’ dorasta do 50-70 cm i nie jest podatny na mączniaka, czyli chorobę grzybową, która pokrywa liście białym nalotem i osłabia kwitnienie. Zaczyna kwitnąć wcześniej niż większość żółtych odmian i utrzymuje kwiat przez dłuższą część sezonu.
Cechy wyróżniające tę odmianę w grupie żółtych:
- silne pędy ścielące się po ziemi, tworzące niski kobierzec
- wysokość od 50 do 70 cm, zależna od stanowiska i wieku krzewu
- odporność na mączniaka, ograniczająca potrzebę zabiegów ochronnych
- wczesny start kwitnienia i długi okres kwitnienia
Odporność na mączniaka przekłada się wprost na pracę w ogrodzie. Przy odmianach podatnych opryski profilaktyczne powtarza się zwykle co 10-14 dni w wilgotnym lecie, a tutaj wypadają całe serie zabiegów w sezonie.
Goldstar
Wyróżnikiem ’Goldstar’ jest rozmiar kwiatu: żółte kwiaty dochodzą do 5 cm średnicy, przy typowych 2-3 cm u gatunku. Krzew jest niski, wyprostowany i gęsto rozkrzewiony, osiąga do 100 cm wysokości. Podwojenie średnicy oznacza około czterokrotnie większą powierzchnię pojedynczego kwiatu, bo pole rośnie z kwadratem wymiaru – dlatego obsypany krzew widać z drugiego końca ogrodu.
Beesii
’Beesii’ kwitnie na jaskrawożółto, ale sadzi się ją głównie za srebrne ulistnienie. Kontrast srebrzystych liści i mocnej żółci jest wyraźniejszy niż u odmian o liściach zielonych. Krzew pozostaje ozdobny także bez kwiatów, od rozwinięcia liści do jesieni.
Pomarańczowe odmiany pięciornika krzewiastego
Pomarańczowe kwiaty wybarwiają się ładniej w lekkim półcieniu niż w pełnym słońcu, bo ostre światło rozjaśnia i spłaszcza odcień. Grupa jest niska: dwie z trzech opisanych odmian kończą wzrost na 50 cm.
Hopleys Orange
’Hopleys Orange’ jest niskim, rozłożystym krzewem o wysokości 50 cm i szerokości 100 cm, więc rozrasta się dwa razy szerzej, niż rośnie w górę. Kwiaty są pomarańczowe, z ciemniejszym środkiem i żółtą obwódką płatków.
- wysokość – 50 cm, poziom niskiego obrzeża rabaty
- szerokość – 100 cm, co przy sadzeniu w rzędzie oznacza odstęp 80-100 cm
- rysunek kwiatu – ciemniejszy środek i żółta obwódka, widoczne dopiero z bliska
Annette
’Annette’ kwitnie na rdzawopomarańczowo od czerwca do października, dorastając do 50 cm wysokości i 80 cm szerokości. Kwitnienie trwa około 150 dni – dwa i pół razy dłużej niż u krzewu kwitnącego tylko od czerwca do lipca, który daje około 60 dni kwiatu.
Ta różnica, około trzech miesięcy, wypada na wrzesień i październik, gdy większość rabaty jest już przekwitnięta. Rdzawy odcień w pełnym słońcu zwykle się rozjaśnia, a w lekkim ocienieniu zachowuje głębię.
Daydawn
’Daydawn’ kwitnie na łososiowo i to najbardziej pastelowy odcień w grupie pomarańczowych, z wyraźnym udziałem różu. Krzew rośnie wyprostowany do 100 cm, dwa razy wyżej niż 'Hopleys Orange’ czy 'Annette’, dlatego pasuje na drugi plan rabaty, nie na obrzeże.
- wysokość – do 100 cm, pokrój wyprostowany
- liście – ciemnozielone, mocno kontrastujące z jasnym kwiatem
- kwitnienie – kwiaty łososiowe, od czerwca do października
Różowe odmiany pięciornika krzewiastego
Różowe odmiany dzieli przede wszystkim trwałość barwy w słońcu: jedne bledną w ostrym świetle, inne trzymają nasycenie przez cały sezon. Ta cecha rozstrzyga o doborze stanowiska mocniej niż wysokość krzewu.
Pink Beauty
Główny atut 'Pink Beauty’ to kwiaty, które nie blakną w pełnym słońcu – w tej grupie należy to do wyjątków. Krzew jest niski, dorasta do 50 cm wysokości przy 80 cm szerokości.
Średnica kwiatu podawana jest rozbieżnie, od 3 cm do nawet 5 cm. Rozstrzygają warunki uprawy: żyzność podłoża, dostęp wody i wiek krzewu, więc realnie warto zakładać dolną granicę przedziału, a 5 cm traktować jako możliwy pułap na dobrym stanowisku.
Blink
Jasnoróżowe kwiaty ’Blink’ z żółtym środkiem bledną w pełnym słońcu, dlatego miejsce ocienione w godzinach południowych zachowuje ich barwę dłużej. Krzew jest niski, gęsty i pokładający się: 80 cm wysokości przy 120 cm szerokości.
- wysokość 80 cm i szerokość 120 cm, czyli pokrój szerszy niż wysoki
- kwiaty jasnoróżowe z żółtym środkiem, tracące nasycenie w ostrym świetle
- pędy pokładające się, zakrywające glebę wokół krzewu
Bella Apple
’Bella Apple’ zmienia odcień kwiatów zależnie od nasłonecznienia i ciepła: wybarwia się różowo, moreloworóżowo albo łososiowo. Dokładnego odcienia nie da się zagwarantować z góry, bo ten sam krzew potrafi kwitnąć inaczej w chłodnym maju i w gorącym sierpniu. Pokrój jest zwarty, a wysokość i rozpiętość nie przekraczają 50 cm.
Cieplejsze, nagrzewające się stanowisko przesuwa barwę w stronę morelowej i łososiowej. Chłodniejsze miejsce daje odcień bliższy czystemu różowi i bardziej powtarzalny między sezonami.
Czerwone odmiany pięciornika krzewiastego
Czerwone odmiany są zwykle najniższe z całego przeglądu: 'Flambeau’ kończy na 40 cm, 'Red Ace’ i 'Marrob’ na 50-60 cm. Dla porównania żółty 'Goldfinger’ dochodzi do 130 cm. Ta grupa nadaje się więc na obrzeża rabat i na przedpole wyższych krzewów.
Red Ace
’Red Ace’ rośnie do 40-60 cm i kwitnie karmazynowo-czerwono z żółtym środkiem kwiatu. W polskich ogrodach sadzi się ją od lat 90. XX wieku, co czyni z niej jedną z najlepiej sprawdzonych odmian czerwonych. Pojedyncze egzemplarze na żyznym, wilgotnym podłożu dochodzą do 100 cm, ale to sytuacja rzadka.
- wysokość – 40-60 cm, wyjątkowo do 100 cm na żyznym stanowisku
- barwa – karmazynowo-czerwona, z żółtym środkiem kwiatu
- średnica kwiatu – 3-4,5 cm, powyżej średniej dla gatunku
Marion Red Robin
’Marion Red Robin’ kwitnie na pomarańczowoczerwono i ten ciepły, rdzawy podton odróżnia ją od czystego karmazynu 'Red Ace’. Wysokość opisywana jest niejednolicie, w przedziale od 20 do 50 cm, więc odmiana mieści się w skali pozostałych niskich czerwonych.
Rozpiętość dochodzi do metra, przy cienkich, pokładających się pędach. Krzew zakrywa glebę znacznie szerzej, niż sugeruje jego wysokość, i dlatego trafia zwykle na obrzeża rabat oraz pod wyższe krzewy.
Flambeau
Mocno czerwone kwiaty 'Flambeau’ z żółtym środkiem do złudzenia przypominają miniaturowe róże. Podobieństwo wynika z kształtu i barwy płatków, nie z ich liczby, bo kwiat pozostaje pięciopłatkowy. To najniższa odmiana z tego przeglądu.
- wysokość – do 40 cm, najmniej wśród opisanych odmian
- średnica krzewu – do 60 cm, pokrój zwarty i niski
- liście – drobne, pierzasto złożone, na których tle czerwień wyraźnie się odcina
Marrob
’Marrob’ rośnie dobrze na glebach od słabo kwaśnych do lekko zasadowych, a całemu gatunkowi podłoże wapienne raczej nie sprzyja. Krzew ma pokładające się pędy, 50 cm wysokości i 100 cm szerokości, kwiaty intensywnie czerwone.
- wysokość – 50 cm, przy gęstym, szerokim pokroju
- szerokość – do 100 cm, dwukrotność wysokości
- odczyn gleby – od słabo kwaśnego do lekko zasadowego, zawsze na podłożu przepuszczalnym
Sama nazwa bywa myląca, bo w katalogach szkółkarskich 'Marrob’ występuje obok handlowego określenia Marian Red Robin. Jedna roślina trafia więc do sprzedaży pod dwiema nazwami, co tłumaczy wahania w opisach barwy między czerwienią a pomarańczową czerwienią.
Czy nasłonecznienie zmienia intensywność koloru kwiatów?
Tak, i to na tyle wyraźnie, że stanowisko dobiera się pod kolor. Żółte i białe kwiaty wybarwiają się najintensywniej w pełnym słońcu, pomarańczowe i różowe ładniej w lekkim półcieniu. Reguła dotyczy barwy, nie obfitości kwitnienia – pąków zawsze zawiązuje się więcej na stanowisku słonecznym.
Jak przełożyć zasadę na konkretne odmiany:
- Jeśli posadzisz 'Blink’ w pełnym słońcu, to jasnoróżowe kwiaty wyblakną w stronę bieli.
- Jeśli 'Bella Apple’ dostanie ciepłe, mocno nasłonecznione miejsce, to odcień przesunie się w morelowy i łososiowy.
- Jeśli 'Abbotswood’ albo 'Goldfinger’ trafi w półcień, to kwiatów będzie mniej i pojawią się później.
- Jeśli 'Hopleys Orange’ albo 'Daydawn’ posadzisz od południa bez osłony, to pomarańcz i łosoś stracą głębię.
- Jeśli stanowisko jest niepewne albo ocienione tylko w części dnia, to pewniejszym wyborem jest 'Pink Beauty’, której kwiaty nie blakną.
Za lekki półcień przyjmuje się zwykle 3-6 godzin bezpośredniego słońca na dobę, najlepiej przed południem. Światło poranne jest łagodniejsze od południowego, więc różowe i pomarańczowe odmiany zachowują przy nim nasycenie przez cały sezon kwitnienia.