Ekwiwalent za odzież roboczą to świadczenie pieniężne wypłacane pracownikowi jako zwrot kosztów, które poniósł na zakup lub utrzymanie odzieży roboczej. To rekompensata za wydatki pracownika związane z ubraniami do pracy w sytuacji, gdy obowiązek dostarczenia i utrzymania odzieży roboczej spoczywający na pracodawcy został przeniesiony na pracownika.
Artykuł sponsorowanyCo to jest ekwiwalent za odzież roboczą?
Ekwiwalent za odzież roboczą jest formą zwrotu poniesionych kosztów przez pracownika za używanie własnej odzieży i obuwia roboczego lub za ich pranie, gdy pracodawca nie wywiązuje się z obowiązku zapewnienia odzieży roboczej. Zgodnie z przepisami kodeksu pracy, pracodawca musi dostarczyć pracownikom odzież i obuwie robocze spełniające normy BHP, jeśli odzież własna pracownika mogłaby ulec zniszczeniu lub zabrudzeniu albo wymagają tego względy technologiczne czy sanitarne.
Pracodawca nie może też dopuścić pracownika do pracy bez wymaganych środków ochrony indywidualnej oraz odzieży roboczej na danym stanowisku. Jeżeli jednak za zgodą pracownika i na określonych stanowiskach pracownik używa własnej odzieży roboczej, wówczas pracodawca musi wypłacić ekwiwalent pieniężny w wysokości uwzględniającej aktualne ceny takiej odzieży. Podobnie, gdy pracodawca nie zapewnia prania lub konserwacji odzieży roboczej i obowiązki te spoczywają na pracowniku, powinien on otrzymać zwrot kosztów w formie ekwiwalentu.
Kiedy pracownik ma prawo do ekwiwalentu?
Prawo do ekwiwalentu za odzież roboczą przysługuje pracownikowi w dwóch sytuacjach:
- używanie własnej odzieży roboczej,
- pranie i konserwacja odzieży roboczej.
Ekwiwalent za odzież roboczą wypłacany jest w formie pieniężnej, zazwyczaj jako część wypłaty, np. dodatek do wynagrodzenia. Może być też wypłacany jako osobna transakcja. Przepisy nie narzucają konkretnej stawki ani częstotliwości wypłaty – ważne, żeby kwota ekwiwalentu odzwierciedlała koszty ponoszone przez pracownika lub aktualne ceny odzieży.
Wielu pracodawców ustala wewnętrznie stałą stawkę ekwiwalentu, obliczoną na podstawie przeciętnych kosztów prania danej odzieży, i okresowo weryfikuje jej wysokość, gdy zmieniają się ceny wody, detergentów lub odzieży. Ekwiwalent powinien być transparentny i udokumentowany – zaleca się prowadzenie ewidencji wypłacanych kwot dla każdego pracownika.
Podstawa prawna i obowiązki pracodawcy
Kwestie związane z odzieżą roboczą i ekwiwalentem regulują kodeks pracy oraz przepisy bezpieczeństwa i higieny pracy. Kodeks pracy zobowiązuje do:
- zapewnienia pracownikom nieodpłatnych środków ochrony indywidualnej, m.in. kasków, rękawic;
- dostarczenia odzieży i obuwia roboczego w sytuacjach, kiedy może nastąpić zniszczenie ubrania prywatnego lub zobowiązują do tego wymogi technologiczno-sanitarne.
Prawo pozwala na używanie przez pracowników własnej odzieży za ich zgodą, z wyłączeniem stanowisk szczególnie niebezpiecznych, oraz gwarantuje ekwiwalent pieniężny za taką odzież. Kodeks pracy wskazuje, że pracodawca ma obowiązek utrzymywać odzież roboczą w czystości i sprawności – w tym zapewniać jej pranie, naprawę i odkażanie. To pracodawca ponosi odpowiedzialność za wyposażenie pracowników w odpowiednią odzież roboczą oraz jej utrzymanie w należytym stanie. Ekwiwalent jest więc narzędziem ochrony pracownika – chroni go przed finansowymi skutkami przeniesienia tych obowiązków na niego, gwarantując, że nie będzie ponosił kosztów związanych z wykonywaniem pracy w odzieży roboczej.